Diagnose bij bipolaire stoornis

Bipolaire stoornis: verloop van de diagnose.

Laboratoriumonderzoeken of andere testprocedures die gebruikt kunnen worden voor de diagnose van een bipolaire stoornis zijn niet voorhanden. Een vroege diagnose en de juiste behandeling kunnen helpen om veel van de problemen ontstaan door de bipolaire stoornis te vermijden.  Ze kan aanleiding geven tot alcoholisme, drugsgebruik, relatieproblemen, problemen op het werk en zelfmoordpogingen.
Zonder behandeling heeft de bipolaire stoornis de neiging erger te worden. Zo kan na verloop van tijd iemand bij wie de diagnose bipolaire stoornis gesteld werd, last krijgen van frequentere en ernstiger manische en depressieve episoden.

Bipolaire stoornis: voorgeschiedenis en observatie.

De diagnose van een bipolaire stoornis berust op de voorgeschiedenis van een zieke, verkregen door spontane mededeling van de patiënt of diens omgeving. Van groot belang is de observatie van het gedrag van de patiënt door familieleden en andere personen uit zijn rechtstreekse omgeving. Tenslotte en uitermate belangrijk, de observaties van de arts tijdens het onderzoek en het resultaat na het beantwoorden van de door hem “gerichte” vragen.

Binnen de stemmingsstoornissen worden bipolaire storingen onderscheiden van unipolaire depressies. Een psychiater kan de diagnose “bipolaire stoornis” uitsluitend stellen indien de patiënt een manische, of een gemengde episode heeft doorgemaakt.
De relatief zeldzame (recidiverende) unipolaire manie valt overigens ook onder de bipolaire stoornissen.

De bipolaire stoornis begint bij een aanzienlijk deel van de patiënten met één of meer depressieve episoden. Dit impliceert dat bij patiënten die alleen depressieve perioden hebben doorgemaakt, de diagnose “unipolaire depressie” blijft bestaan tot aan het optreden van een eerste manische of hypomane episode. Geschat wordt dat dit uiteindelijk bij 10 – 20 % van de patiënten met een unipolaire depressie voorkomt.

Bipolaire stoornis: omstandigheden van diagnose.

Tijdens een manische episode is het vaststellen van de diagnose relatief eenvoudig doordat de kernsymptomen (verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming) duidelijk herkenbaar zijn.

Tijdens een hypomane episode is de diagnostiek soms lastiger, omdat in “lichte” gevallen het onderscheid met het normale functioneren alleen kan gemaakt worden door iemand die de patiënt goed kent.

Alcohol- en drugsgebruik komen relatief veel voor bij patiënten met een bipolaire stoornis. Hierbij is het echter vaak moeilijk een diagnose te stellen welke stoornis primair is. Beide stoornissen beïnvloeden elkaars beloop en prognose.

Bipolaire stoornis: restrictie van de diagnose.

De criteria voor een gemengde episode (het gelijktijdig of in snelle afwisseling voldoen aan de volledige criteria voor zowel een manische als een depressieve episode) zijn echter zeer restrictief, waardoor deze diagnose relatief weinig gesteld zal worden. Daarentegen komen minder uitgesproken mengbeelden zoals een depressieve periode met enkele manische symptomen (geagiteerde depressie), of een manische of hypomane episode met enkele depressieve symptomen (dysfore manie of hypomanie) veel vaker voor en deze kunnen de diagnose bemoeilijken.
Bij onduidelijkheid in de diagnose is het noodzakelijk dat de betrokken patiënt voor langere tijd door dezelfde behandelaar(s) gevolgd wordt. Zo kunnen zowel het beloop van de stemmingsverschijnselen  als de overige aspecten van het (interpersoonlijke) functioneren in samenhang met elkaar beoordeeld worden.